Mısır'da Kurulan Türk Devletleri

1.   TOLUNOĞULLARI (868–905)

Kurucusu: Tolunoğlu Ahmet (Abbasiler tarafından Mısır’a vali olarak gönderildi. Bir müddet sonra Abbasilerin merkezi otoritesinin zayıflamasından istifade ederek kendi devletini kurdu.)

Kurulduğu Yer: Mısır

Başkenti: Fustat (El – Katai) Bugünkü adıyla Kahire

Hâkimiyet Sahası: Mısır, Filistin ve Suriye

En Parlak Dönem: Tolunoğlu Ahmet

Yıkılışı: Abbasiler tarafından 905’te yıkıldı.

Tolunoğulları’nın Türk – İslam Tarihindeki Yeri ve Önemi:

a)    Mısır’da kurulan ilk Türk – İslam devletidir.

b)   Dünya’da ilk defa gerçek anlamda eczane kurmuşlardır.

Tolunoğulları İle İlgili Notlar:

1.    Çok çabuk yıkılmıştır. Çünkü yönetenler Türk, yönetilenler Arap’tır.

2.    Tolunoğulları dönemine “Mısır’ın Altın Çağı” denmiştir. Çünkü pek çok mimari eser yapmışlardır. Günümüze sadece Kahire’deki Tolunoğlu Ahmet Camii ulaşabilmiştir. (Abbasiler Mısır’ı geri aldıklarında pek çok mimari eseri yakıp yıkmıştır.

3.    Ekonomik açıdan çok güçlü bir devletti. Çünkü Nil nehri sayesinde tarım, ülkelerinden geçen Baharat Yolu sayesinde ticaret yapılabiliyordu.

4.    Halkı Araplardan oluştuğu için ordularını güçlü tutmaya ve Türklerden teşkil etmeye özen göstermişlerdir.

5.    Tevaif-i Mülk (Emir’ül Umera) devletidir.

 

2.   IHŞİDİLER (AKŞİTLER) (935–969)

Ihşit: Fergana yöresinde Türk hükümdarları tarafından kullanılan bu unvan “meliklerin meliki” anlamına gelmektedir.

Kurucusu: Ebubekir Mehmet (Abbasiler tarafından Mısır’a vali olarak gönderildi. Bir müddet sonra Abbasilerin merkezi otoritesinin zayıflamasından istifade ederek kendi devletini kurdu.)

Kurulduğu Yer: Mısır

Başkenti: Fustat (El – Katai) Bugünkü adıyla Kahire

Hâkimiyet Sahası: Mısır, Filistin ve Hicaz

En Parlak Dönem: Ebubekir Mehmet

Yıkılışı: Fatımiler tarafından 969’da yıkıldı.

Akşitler’in Türk – İslam Tarihindeki Yeri ve Önemi:

a)    Mısır’da kurulan 2. Türk-İslam devletidir.

b)   Hicaz’a sahip olmayı başaran ilk Türk devletidir.

Tolunoğulları İle İlgili Notlar:

1.    Çok çabuk yıkılmıştır. Çünkü yönetenler Türk, yönetilenler Arap’tır.

2.    Ekonomik açıdan çok güçlü bir devletti. Çünkü Nil nehri sayesinde tarım, ülkelerinden geçen Baharat Yolu sayesinde ticaret yapılabiliyordu.

3.    Halkı Araplardan oluştuğu için ordularını güçlü tutmaya ve Türklerden teşkil etmeye özen göstermişlerdir.

4.    Tevaif-i Mülk (Emir’ül Ümera) devletidir.

 

Tevaif-i Mülk (Emir’ül Ümera): Abbasi Devleti’nin merkezi otoritesinin zayıflaması ile eyaletlere gönderilen valiler tarafından kurulan devletlerdir.

 

3. EYYUBİLER (1174–1250)

Kurucusu: Selahaddin Eyyubi

Kurulduğu Yer: Mısır

Başkenti: Kahire

Hakimiyet Sahası: Mısır, Suriye, Hicaz ve Güneydoğu Anadolu

En Güçlü Hükümdarı: Selahaddin Eyyubi

Selahaddin Eyyubi Dönemi:

v  Fatımi Devleti’ni yıkarak kendi devletini kurdu.

v  Mısır’ın dışında Suriye, Hicaz ve Lübnan’ı kontrolü altına aldı.

v  Hıttin Savaşı’nda Kudüs Kralı yenerek Kudüs’ü haçlılardan geri aldı. Bu durum kendisine İslam dünyasında büyük şöhret kazandırdığı gibi III. Haçlı Seferine de sebep oldu.

v  III. Haçlı Seferi’ne karşı Kudüs’ü başarı ile savundu.

v  Türk veraset anlayışına göre ölmeden önce ülkeyi oğulları ve kardeşleri arasında paylaştırdı. Bu durum taht kavgalarına dolayısıyla Eyyubi Devleti’nin yıkılmasına sebep oldu.

Eyyubilerin Yıkılışı:

Memluk komutanlardan Aybeg tarafından 1250 de yıkıldı.

 

4. MEMLUKLER (1250–1517)

Diğer Adları: Kölemenler veya kendi deyimleri ile “El Devlet’üt Türkiye”

Memluk: Kıpçak bozkırlarından para ile satın alınıp Nil nehrindeki Ravza adasında eğitime tabii tutulan askerlere verilen ad.

Kurucusu: Aybeg

Kurulduğu Yer: Mısır

Başkenti: Kahire

Hâkimiyet Sahası: Mısır, Suriye, Hicaz ve Güneydoğu Anadolu

En Güçlü Hükümdarı: Sultan Baybars

v  Memlük tarihini 2 bölüm halinde incelenir. Bahri ve Burci. Bahri Memlükler Türk, Burci Memlükler ise Çerkez asıllıdır.

NOT: Memluk Devleti kurulduğu sırada Moğol istilası hızla devam etmekteydi. Kösedağ Savaşı‘nda (1248) Anadolu Selçukluları’nı kendilerini kendilerine bağlayan Moğollar, Abbasi Devleti’ni de kendilerine bağlamışlardı

v  Memlük Sultanı Kutuz Ayn-ı Calud Savaşı’nda Moğolları yendi. Bu savaşta Moğol devleti tarihteki ilk yenilgisini aldığı gibi Moğolların batıya ilerleyişi de durdu.

Sultan Baybars Dönemi:

a)    İslam dünyasının lideri olmak için; Moğollardan kaçan Abbasi soyunu Mısır’da koruması altına alarak Memlükler bünyesinde halifeliği tekrar canlandırdı.

b)   Türk dünyasının lideri olma için; Kösedağ Savaşı’ndan sonra Moğol ege-menliğine giren Anadolu beylerinin yardım isteği üzerine Anadolu’ya giderek Elbistan Savaşı’nda Moğolları yendi. Ancak kendisinden yardım isteyenlerin ortaya çıkmaması üzerine Mısır’a geri döndü.
Memlük Devleti’nin Yıkılışı:

         1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşlarından sonra Osmanlı Devleti tarafından yıkıldı. (Yavuz Sultan Selim)

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !